CAE Writing: jak planować tekst w 5 minut i pisać szybciej

CAE Writing a czas: dlaczego planowanie w 5 minut ma sens

Na egzaminie CAE Writing wiele osób przegrywa nie przez słabą znajomość angielskiego, ale przez zły zarządzanie czasem i brak planu. Siedzą nad pierwszym zdaniem, kasują, poprawiają, wracają – i nagle okazuje się, że minęło 30–40 minut, a tekst jest w połowie. Da się to zmienić jednym nawykiem: krótkim, konkretnym planem zrobionym w 5 minut.

Pięć minut na planowanie może wydawać się luksusem, kiedy masz tylko 90 minut na dwie wypowiedzi. W praktyce to najlepsza inwestycja czasu. Dzięki prostemu schematowi planu możesz pisać szybciej, z mniejszą liczbą poprawek i dużo wyższą spójnością. W dodatku łatwiej trafiasz w kryteria egzaminatora: content, organisation, language.

Klucz nie leży w wymyślnych mapach myśli, tylko w kilku powtarzalnych krokach. Dla CAE Writing chodzi o to, żeby w 5 minut:

• zrozumieć dokładnie polecenie,
• zdecydować jasne stanowisko lub cel tekstu,
• rozbić temat na 2–3 logiczne argumenty lub sekcje,
• do każdego argumentu wymyślić 1–2 konkretne przykłady,
• zapisać kilka wyrażeń, których użyjesz (linkers, struktury).

Ten schemat działa i dla essay, i dla report, i dla review czy proposal. Różni się tylko „opakowaniem” i językiem formalności. Reszta to powtarzalna technika, którą można wyćwiczyć niemal do automatu.

Struktura CAE Writing i ograniczenia czasowe

Żeby plan 5-minutowy miał sens, trzeba wiedzieć, jak wygląda cały „teren walki”: ile masz czasu, ile tekstu i jakie typy zadań. To pozwala ustawić sobie realistyczne tempo.

Układ części Writing na CAE

Część Writing w CAE (C1 Advanced) składa się z dwóch zadań:

• Task 1 – obowiązkowy esej (essay) – zawsze, bez wyboru;
• Task 2 – zadanie do wyboru spośród kilku form, np.:
  • review,
  • report,
  • proposal,
  • email/letter (formal/informal).

Każdy tekst powinien mieć około 220–260 słów. Można trochę przekroczyć, ale długie wypracowania (300+ słów) zjadają czas i zwiększają ryzyko błędów. Lepiej celować w środek przedziału: 230–250 słów.

Rozsądny podział 90 minut

Większość zdających robi błąd: spędza za dużo czasu nad pierwszym zadaniem, bo „jest ważniejsze”. W efekcie drugie zadanie jest robione w pośpiechu, a to obniża wynik. Dużo lepiej działa podział:

• 44–45 minut na Task 1 (essay),
• 44–45 minut na Task 2 (wybrana forma),
• po ok. 5 minut planowania w każdej części (wliczone w powyższy czas).

Może się wydawać, że 5 minut planowania to luksus, ale jeśli dzięki temu piszesz jednym ciągiem, bez cofania się i kasowania, realnie zyskujesz 10–15 minut na całym egzaminie. Stracony czas to zawsze poprawki w źle ułożonym tekście.

Ile czasu na poszczególne etapy

Dla obu zadań dobrą regułą jest:

• 5 minut – analiza polecenia + plan (szkielet),
• 30–32 minuty – pisanie pierwszej wersji,
• 5–8 minut – szybkie poprawki (język, interpunkcja, dodanie 1–2 zdań dla klarowności).

Dopóki pilnujesz tych ram, masz kontrolę. Jeśli widzisz, że po 20 minutach wciąż siedzisz nad wstępem, to znak, że potrzebujesz prostszej, sztywniejszej struktury i trzymania się planu jak rozkładu jazdy.

5-minutowy schemat planowania: krok po kroku

Klucz do szybszego pisania w CAE Writing to krótki, powtarzalny schemat planu. Nie ma miejsca na długie notatki – plan musi być maksymalnie prosty i czytelny, najlepiej w formie „szkieletu akapitów”.

Krok 1: Błyskawiczna analiza polecenia

Najpierw trzeba zrozumieć, czego dokładnie egzaminator oczekuje. W poleceniu zawsze są słowa-klucze. Podczas czytania:

• zakreśl lub podkreśl topic (o czym jest tekst),
• zaznacz format (essay, report, review, proposal, email),
• zaznacz adresata (your teacher, the magazine readers, the director),
• wyłuskaj konkretne punkty, na które musisz odpowiedzieć.

Przykład (essay):

In your English class you have been discussing the topic of work and careers. Now your teacher has asked you to write an essay. Write an essay discussing two of the following statements:

– Young people should do unpaid work to gain experience.

– Universities should teach more practical skills.

– Schools should prepare students for self-employment.

Write an essay discussing two of these ideas. You should explain which idea is more important and give reasons to support your opinion.

W planie notujesz:

• topic: work & careers
• format: essay, formal
• task: 2 ideas + choose more important

Już na tym etapie decydujesz, które dwa punkty wybierasz i jakie będzie twoje główne stanowisko (która idea ważniejsza i dlaczego).

Krok 2: Decyzja o tezie i głównej linii argumentacji

Bez jasnej tezy łatwo popaść w ogólniki. W 5-minutowym planie potrzebujesz jednego, prostego zdania, które podsumowuje główną myśl. To nie musi być piękne zdanie po angielsku – na brudnopisie możesz je zapisać nawet po polsku, byle było precyzyjne.

Dla powyższego przykładu:

• Teza (PL): praktyczne umiejętności na studiach ważniejsze niż praca za darmo, bo wpływają na karierę większości studentów.

Lub po angielsku (już w wersji zbliżonej do tego, co trafi do wstępu):

• Although unpaid work can be beneficial for young people, it is far more important for universities to equip students with practical skills which directly influence their future careers.

Teza ustawia ci cały tekst: wiesz, do czego ma prowadzić wstęp, jakie wnioski muszą się pojawić w zakończeniu i który z dwóch argumentów będzie „silniejszy”.

Krok 3: Szkielet akapitów

Najprostszy szkielet dla większości wypowiedzi CAE Writing to:

• Intro – parafraza tematu + ogólne stwierdzenie + zarys tezy,
• Body 1 – pierwszy punkt (argument / aspekt) + rozwinięcie + przykład,
• Body 2 – drugi punkt (argument / aspekt) + rozwinięcie + przykład,
• Optional Body 3 – krótszy kontrargument, inna perspektywa albo dodatkowy punkt (w zależności od typu tekstu),
• Conclusion – podsumowanie + jasna odpowiedź na pytanie z polecenia.

W 5 minut nie piszesz pełnych zdań. Notujesz punkty hasłami. Dla naszego essay plan na brudno może wyglądać tak:

• Intro: work changing, young people face competition, mention unpaid work + uni skills, thesis.
• Body 1: unpaid work – pros: exp, contacts, responsibility; cons: exploitation, unfair, only for rich.
• Body 2: uni practical skills – job market needs skills, internships, projects, employers expect; affects majority.
• Body 3: counterpoint – unpaid work OK if regulated, short-term, part of course.
• Conclusion: both helpful, but practical uni skills more important long-term + suggestion (unis + companies).

Takie „drzewko” robisz w 2–3 minuty. Już w tym momencie wiesz, co będzie w każdym akapicie, więc podczas pisania skupiasz się na języku, a nie na tym, „co by tu jeszcze dopisać”.

Krok 4: Przykłady i konkretne punkty

Kolejna część planu to szybkie dopisanie przykładów. Najczęściej wystarczy 1 przykład na akapit, max. 2. Zamiast ogólnych stwierdzeń „nowadays everything is changing”, lepiej dać konkretną sytuację, nawet uproszczoną.

Przykłady do naszego szkicu:

• Body 1: unpaid work – np. volunteering in a charity shop, unpaid internships in media.
• Body 2: uni skills – np. IT students working on real-life projects with companies.

Na brudno możesz pisać po polsku / mieszanką, ważne, żebyś miał zarys scenki. W trakcie pisania dopiero ubierasz to w ładne zdania po angielsku.

Krok 5: Szybka lista „gotowych” zwrotów

Ostatni element 5-minutowego planu to notatka z 3–5 związków frazeologicznych i wyrażeń, których chcesz użyć. Dzięki temu unikasz w trakcie pisania ciągłego szukania w głowie bardziej zaawansowanych struktur.

Przykładowa mini-lista:

• It is widely believed that…
• One significant advantage is that…
• From my perspective,…
• This can be illustrated by…
• All things considered, it seems that…

Nie ma sensu wypisywać długich list. Chodzi o przypomnienie sobie kilku elementów, które pomogą podnieść ocenę za Range i Language, bez tracenia czasu na wymyślanie ich w locie.

Przykładowy 5-minutowy plan do essay krok po kroku

W teorii wszystko wygląda prosto. Praktyka pokazuje, że najbardziej pomaga zobaczenie pełnego przykładu. Poniżej przejście od polecenia do gotowego planu – z myślą o tym, by faktycznie zmieścić się w około 5 minut.

Polecenie – przykładowy temat essay

Your class has had a discussion about technology in education. Your teacher has asked you to write an essay.

Write an essay discussing two of the following statements:

– Online learning will replace traditional schools.

– Technology makes lessons more engaging.

– Students should use their own devices in class.

Write an essay discussing two of these ideas. You should explain which idea you think has the most positive impact on students and provide reasons to support your opinion.

Minuta 1: analiza i decyzja

Na czysto lub na brudno zaznaczasz:

• topic: technology in education
• format: essay (formal, neutral)
• task: choose 2 ideas + say which has most positive impact

Wybierasz dwie idee, z którymi najłatwiej będzie ci wymyślić argumenty:

• Idea 2: technology makes lessons more engaging,
• Idea 3: students should use their own devices in class.

Od razu decydujesz, która jest ważniejsza: załóżmy, że bardziej pozytywny wpływ ma „technology makes lessons more engaging”, bo dotyczy wszystkich, niezależnie od posiadania własnych urządzeń.

Minuta 2: teza i główne zdanie

Na brudno zapisujesz tezę, np. po polsku:

• Teza: tech zwiększa zaangażowanie – to największa korzyść dla większości uczniów; własne urządzenia OK, ale stwarzają problemy (rozproszenia, nierówności).

Możesz od razu przerzucić ją po angielsku, w uproszczonej wersji:

• While allowing students to use their own devices can offer some benefits, the most positive impact comes from using technology to make lessons more engaging for all learners.

Minuty 3–4: szkic akapitów i przykłady

Szybki szkic struktury:

• Intro: tech everywhere, schools adapt, discuss 2 ideas, give opinion.
• Body 1: engaging lessons (main positive impact) – videos, interactive quizzes, simulations, motivation; example: teacher using interactive apps, students participate more.
• Body 2: own devices – pros: access to info, personalised learning; cons: distraction, social gap; example: some students with expensive smartphones, others without.
• Body 3 (short): balance – school-controlled tech better than fully own devices policy.
• Conclusion: both useful, but focus on engagement tools that work for everyone.

Zapis może wyglądać tak (na szybko, hasłowo):

• I: tech – part of life – schools must use – 2 ideas – opinion.
• B1: engaging – videos, quizzes – more active – shy students – EX: teacher uses Kahoot, more participation.

Minuta 5: szybka lista zwrotów do tego konkretnego tematu

Teraz dopisujesz kilka fraz, które chcesz świadomie „wcisnąć” do tekstu o technologii. Nie ogólne, tylko pasujące do tego essay:

• In recent years, technology has become an integral part of…
• There is no doubt that digital tools can significantly enhance…
• However, it could be argued that allowing students to…
• This is clearly illustrated by the fact that…
• Ultimately, the greatest benefit for students is…

Tę listę dopisujesz pod szkicem akapitów. Łatwo ją potem „odhaczać” w trakcie pisania, zamiast w panice wymyślać bardziej zaawansowane struktury.

Gotowy plan – zapis „jak na brudnopisie”

Cały plan po 5 minutach może wyglądać mniej więcej tak:

• topic: tech in education, essay, 2 ideas (2 & 3), most positive impact → engaging lessons
• thesis: engagement biggest benefit for all; own devices – some pros, but also problems

Akapity:

• I: tech part of life – schools adapt – discuss engaging + own devices – opinion: engagement more positive.
• B1 (engaging): videos, games, quizzes – motivation – shy students participate – EX: teacher uses Kahoot / Quizlet Live – class more active.
• B2 (own devices): pros: quick research, apps, comfort; cons: distraction (social media), inequality – EX: some smartphones, some old phones/no phones.
• B3: balance – school devices / clear rules – combine with engaging tools.
• Conc: both helpful – but focus on tech that engages everyone – school policy.

Zwroty, które chcesz wykorzystać:

• In recent years, technology has become an integral part of…
• There is no doubt that…
• However, it could be argued that…
• This is clearly illustrated by…
• Ultimately, the greatest benefit for students is…

To nadal tylko plan, a nie tekst „na ocenę”. Chodzi o to, żeby po tych 5 minutachśmiało przejść do pisania pełnych zdań, bez zastanawiania się nad treścią.



Jak w 5 minut przejść od planu do pełnego akapitu

Sama umiejętność planowania to połowa sukcesu. Druga połowa to przełożenie punktów w planie na spójny akapit w CAE Writing. Dobrze pokazać to na jednym z akapitów z powyższego planu.

Przykład rozwinięcia akapitu z planu (Body 1)

Plan akapitu:

• B1 (engaging): videos, games, quizzes – motivation – shy students participate – EX: teacher uses Kahoot / Quizlet Live – class more active.

Możliwa wersja „na czysto” po angielsku:

One of the main advantages of using technology in the classroom is that it can make lessons far more engaging. Instead of listening to long explanations, students can watch short videos, take part in interactive quizzes or use educational games to practise new material. There is no doubt that such activities increase motivation, as they allow learners to become more active rather than simply taking notes. This is clearly illustrated by the growing popularity of platforms such as Kahoot, which encourage even shy students to participate by answering questions anonymously on their phones.

Widzisz, że każde hasło z planu pojawia się w akapicie w rozbudowanej formie. Nie musisz „wymyślać” treści, tylko rozciągasz punkty z planu do pełnych zdań i dodajesz łączniki: one of the main advantages, instead of, there is no doubt, this is clearly illustrated by.

Typowe błędy przy przechodzeniu z planu do tekstu

Przy tym etapie często pojawia się kilka problemów. Da się ich uniknąć, jeśli z góry wiesz, czego się wystrzegać:

• Przepisywanie planu dosłownie – krótkie hasła z planu nie mogą zostać w tekście w tej samej formie. Zawsze zamieniaj je na pełne zdania i łącz je w logiczną całość.
• Brak zdań łączących – same fakty („videos, games, quizzes, motivation”) to za mało. Dodawaj łączniki typu as a result, therefore, in addition, for instance.
• Wciskanie zbyt wielu idei do jednego akapitu – jeśli chcesz opowiedzieć o wszystkim naraz, akapit będzie chaotyczny. Trzymaj się tego, co masz w szkicu.
• Zapominanie o przykładzie – konkret (krótka sytuacja) często przesądza o wyższej ocenie za Content i Communicative Achievement. Przykład masz już w planie – po prostu go rozwiń.

Planowanie innych form w CAE Writing w 5 minut

Mechanizm zostaje ten sam – zmienia się tylko szkielet i akcenty w zależności od typu wypowiedzi. 5-minutowy plan można zastosować do reportu, proposal, review czy formal letter.

Report – struktura i szybki szablon planu

Report w CAE ma zwykle jasne nagłówki i konkretne zadania do zrealizowania (opisać sytuację, ocenić, zaproponować zmiany). 5-minutowy plan możesz zbudować tak:

1. 30–40 sekund: analiza polecenia – co musisz zrobić? (describe, evaluate, recommend), do kogo piszesz, w jakim celu.
2. 1 minuta: nagłówki sekcji – np. Introduction, Current situation, Problems, Recommendations.
3. 2 minuty: punkty pod każdym nagłówkiem – konkretne obserwacje, problemy, propozycje.
4. 1–2 minuty: przykłady + lista formalnych zwrotów.

Przykładowy zapis „na brudno” do reportu o szkolnej bibliotece:

• Intro: purpose – assess library facilities, suggest improvements.
• Current situation: limited space – old books – few computers.
• Problems: students cannot find recent materials – no quiet study area – queues for computers.
• Recommendations: buy e-books – create silent zone – extend opening hours – apply for funding.

Zwroty do dodania:

• The aim of this report is to…
• According to a survey carried out among…
• It has been observed that…
• It is strongly recommended that…

Proposal – szybkie ustawienie perswazji

Proposal przypomina report, ale ma wyraźniejszy element przekonywania („powinniśmy zrobić X, bo…” ). Planujesz go podobnie, tylko podkreślasz korzyści i uzasadnienia.

Możliwy szkielet 5-minutowego planu:

• Intro: aim of proposal – what you suggest improving.
• Background: current situation – short.
• Specific suggestions: 2–3 propozycje, każda z krótkim powodem.
• Benefits: jak to pomoże organizacji / studentom / szkole.
• Conclusion: podkreślenie, że plan jest realistyczny i opłacalny.

Na brudno możesz zanotować np.:

• Intro – propose improving language club.
• Background – few members, boring meetings.
• Suggestions – invite native speakers; movie nights; conversation groups.
• Benefits – more motivation, better speaking skills, good image of school.

Na koniec dopisujesz 3–4 zwroty typu: I strongly believe that…, This would enable students to…, It is likely that…, In order to make this plan realistic,…

Review – plan w stylu „plusy, minusy, werdykt”

W recenzji przydaje się prosty schemat, który jesteś w stanie ułożyć w 5 minut, nawet jeśli film/książkę ledwo pamiętasz:

• Intro: co recenzujesz, gatunek, krótko o czym.
• Paragraph 1: mocne strony – fabuła, aktorstwo, klimat, styl.
• Paragraph 2: słabsze elementy – tempo, przewidywalność, długość, efekty.
• Conclusion: ogólna opinia + komu polecasz.

Przykładowy szkic do review filmu:

• Intro – recent action film, set in…, follows main character…
• Pros – exciting plot, impressive special effects, strong soundtrack.
• Cons – cliché characters, predictable ending.
• Conclusion – enjoyable for fans of action, not for those expecting deep story.

Do tego dorzucasz listę fraz: One of the most striking features is…, Another drawback is…, Overall, I would highly recommend this film to…, Although it is far from perfect,…

Jak ćwiczyć 5‑minutowe planowanie przed egzaminem

Sam egzamin to za mało, żeby wyrobić nawyk. Planowanie w 5 minut warto przećwiczyć wcześniej, najlepiej na czas.

Ćwiczenie 1: „Same plany, bez pisania”

Bardzo skuteczna technika to robienie kilku planów pod rząd, bez pisania ani jednego pełnego tekstu. Na przykład:

1. Wybierz 3–4 zadania z banku tematów CAE Writing.
2. Ustaw timer na 5 minut na każde zadanie.
3. Dla każdego zrób tylko plan: analiza, teza, szkic akapitów, przykłady, zwroty.
4. Po 20 minutach masz gotowe 3–4 plany, które później możesz wykorzystać do pełnych tekstów.

Takie „serie” nauczą cię, że 5 minut wystarczy, żeby ogarnąć strukturę. Na egzaminie ręka już się nie zatrzyma po pierwszym zdaniu.

Ćwiczenie 2: pisanie z gotowego planu

Drugi krok to wykorzystanie tych planów w praktyce:

• Jeden dzień – robisz same plany.
• Następnego dnia – wybierasz 1–2 plany i piszesz pełny tekst, już bez planowania od zera.

Dzięki temu ćwiczysz osobno dwie umiejętności: szybkie planowanie i pisanie pełnych wypowiedzi. Łatwiej wtedy zauważyć, czego brakuje ci w planach (np. przykładów albo zwrotów formalnych).

Ćwiczenie 3: skracanie czasu planu

Na początku 5 minut może zamienić się w 8–10. To normalne. Stopniowo możesz jednak schodzić z czasem:

• Najpierw 7–8 minut na dokładniejszy plan.
• Potem 5 minut – standard docelowy.
• Na końcu 3–4 minuty na prostsze formy (np. review, e-mail).

Po kilku tygodniach dojdziesz do momentu, w którym otwierasz zadanie, ustawiasz timer i po 5 minutach masz przed sobą jasny, logiczny szkielet całego tekstu.

Jak łączyć planowanie z kontrolą czasu na egzaminie

Plan nie może „pożreć” połowy czasu na writing. Musi być elementem strategii, a nie dodatkiem. Przy dwóch tekstach (essay + inna forma) rozsądnie jest podzielić czas na przykład tak:

• Essay: 5 min plan + 35 min pisanie + 5 min korekta.
• Drugi tekst: 4–5 min plan + 30 min pisanie + 5 min korekta.

W praktyce wygląda to następująco:

1. Ustawiasz sobie „mentalny alarm”: po 5 minutach od otwarcia zadania przestajesz planować, cokolwiek by się działo.
2. Jeśli plan jest niedokończony (np. brakuje jednego przykładu) – dopisujesz go już w trakcie pisania, ale nie przekraczasz limitu 5 minut.
3. Ostatnie 5 minut poświęcasz zawsze na korektę: spelling, grammar, linkers, register.

Jedna z częstszych obserwacji nauczycieli: osoby, które poświęcają 5 minut na plan i 5 minut na korektę, zwykle wypadają lepiej niż te, które „piszą równo 45 minut bez przerwy”. Tekst jest spójniejszy, a błędów – mniej.



Jak rozpoznać, że twój plan jest „wystarczająco dobry”

Plan nie ma być idealny. Ma być wystarczający, by spokojnie napisać tekst. Dobry plan do CAE Writing spełnia kilka prostych kryteriów:

• Masz jasną tezę (wiesz, jaka jest twoja odpowiedź na pytanie z polecenia).
• W każdym akapicie wiesz, o czym napiszesz (1 główny punkt, nie trzy różne).
• Masz przynajmniej po jednym przykładzie do głównych akapitów.
• Masz listę 3–5 zwrotów, które chcesz wykorzystać (formalnych / zaawansowanych).

Jeśli to wszystko jest na kartce po 5 minutach – możesz spokojnie przejść do pisania. Dalsze „dłubanie” w planie w większości przypadków nie poprawia już wyniku, tylko zabiera czas na dopracowanie języka.

Typowe błędy w planowaniu i jak ich uniknąć

Pięć minut planu potrafi uratować tekst, ale też łatwo je „przepalić” na rzeczy, które nie pomagają. Kilka pułapek pojawia się u większości zdających.

Pułapka 1: streszczanie polecenia zamiast planowania

Częsty błąd: ktoś przez 3 minuty przepisuje słowa z zadania lub robi długą parafrazę tematu. W efekcie plan nie powstaje, tylko powtórzenie treści polecenia.

Lepsza opcja to ultra‑krótkie notatki:

• 1 linijka: what (np. „essay – tech at school”)
• 1 linijka: task („pros/cons + opinion”)
• 1 linijka: who/for („school magazine – semi‑formal”)

To wystarczy. Reszta czasu idzie na pomysły i przykłady, nie na ozdobne streszczenia.

Pułapka 2: zbyt dokładny plan – mini‑wypracowanie na brudno

Druga skrajność to pisanie pełnych zdań w planie. Ktoś tworzy prawie cały akapit w notatkach, po czym przepisuje go „na czysto”. Tyle że traci przez to 10 minut.

Plan ma być hasłowy. Zamiast:

Nowadays technology plays an increasingly important role in education, therefore schools should…

wystarczy:

• Intro – tech key in edu – more devices at school

Mózg i tak „dopowie” pełne zdanie przy pisaniu. W planie chodzi tylko o kierunek.

Pułapka 3: za mało przykładów, za dużo ogólników

Wielu kandydatów świetnie planuje ogólną strukturę, ale gdy przychodzi do pisania, brakuje konkretnych przykładów. Akapity wtedy brzmią jak ogólne truizmy.

Przy każdym głównym punkcie dodaj choć jeden bardzo prosty przykład w notatce, np.:

• „students distracted by phones – e.g. checking social media during lessons”
• „library – no quiet area – people talking near entrance”

Nie musisz go opisywać pięknym językiem w planie, najważniejsze, żebyś podczas pisania nie musiał go dopiero wymyślać.

Pułapka 4: brak sygnałów rejestru (formal / nieformal)

Rejestr często „ucieka”, gdy ktoś skupi się wyłącznie na treści planu. Efekt: do reportu lub formal letter wpadają pół‑nieformalne zwroty, a recenzja brzmi sztywno jak raport.

Rozwiązanie jest proste: w planie dopisz mini‑ramkę z rejestrem. Dwie sekundy extra, a duża różnica.

• Formal: It is widely believed that, It appears that, Furthermore, Nevertheless
• Informal/semi‑formal: To be honest, On top of that, What I liked most was, All in all

Wystarczy 3–5 fraz. Chodzi o to, żebyś świadomie „przełączył się” na odpowiedni styl.

Jak dostosować 5‑minutowy plan do różnych poziomów zaawansowania

Ten sam model planu da się użyć zarówno przy „bezpiecznym” celu (np. B2), jak i ambitnym wyniku (wysokie C1). Różni się tylko głębokością i „ambicją” notatek.

Dla osób na pograniczu B2/C1

Jeśli czujesz, że językowo jesteś raczej bliżej B2, plan ma przede wszystkim uporządkować treść, a nie być popisem kreatywności. Dobrze działa prosty zestaw elementów:

• 1 zdanie tezy (własnymi słowami, nawet po polsku, byle jasno).
• po 2 punkty na każdy akapit, bez „podakapitów” i list złożonych.
• lista 3–4 linkers, które na pewno umiesz poprawnie użyć.

Przykład planu eseju „on‑screen reading vs traditional books” dla takiej osoby:

• Thesis – screens ok but paper better for focus
• P1 – pros screens: cheap, portable
• P2 – pros paper: better focus, less eye strain
• P3 – balance – both needed, schools mix
• Linkers – firstly, however, moreover, in conclusion

Dla osób celujących w wysokie C1

Jeśli językowo „ogarniesz” więcej, 5‑minutowy plan pomaga nie tylko w strukturze, ale też w ambicji argumentów. Możesz dodać dwie rzeczy:

1. Kontrargument do jednego z akapitów.
2. Pomysł na bardziej zaawansowane słownictwo.

Ten sam temat może wyglądać w planie tak:

• Thesis – digital reading inevitable, but cognitive benefits of print ignore?
• P1 – convenience of screens – access, cost – vocab: instant access, vast range of
• P2 – print & concentration – fewer distractions – refer to studies (general) – vocab: sustained attention, immersive experience
• P3 – counterpoint: some apps improve focus (night mode, no‑notification) – balanced view
• Linkers – nevertheless, on the other hand, from an educational perspective

Plan nadal mieści się w 5 minutach, ale jest „bogatszy” i z góry zakłada bardziej rozwiniętą argumentację.

Małe triki, które przyspieszają pisanie z planu

Sam plan to jedno, ale da się go jeszcze delikatnie „podkręcić”, żeby pisanie szło szybciej i pewniej.

Skróty i symbole w notatkach

Jeśli chcesz zmieścić więcej treści w 5 minut, przestań pisać pełnymi słowami. Stwórz własny system skrótów, który będzie dla ciebie czytelny.

Przykłady:

• > – „prowadzi do / skutkuje” (np. „more homework > less free time”)
• + / – – plusy i minusy danej opcji
• ex – przykład (np. „ex – school project, group work”)
• TS – topic sentence (główna myśl akapitu)

Po kilku treningach zapisujesz cały akapit w trzech–czterech znakach i słowach-kluczach, zamiast marnować czas na składne zdania w planie.

Gotowe „ramy” zdań otwierających akapity

Jedna z rzeczy, która spowalnia na egzaminie, to wymyślanie pierwszego zdania akapitu. Możesz rozwiązać to już na etapie planu: obok każdego punktu dopisz skrótowy „starter”.

Na przykład przy eseju:

• P1 – main adv of online learning – One obvious advantage of…
• P2 – biggest drawback – On the other hand, a significant drawback is…
• P3 – opinion/balance – In spite of these disadvantages, I firmly believe that…

Na egzaminie tylko dokańczasz zdania treścią, nie musisz wymyślać struktury od zera.

Plan w dwóch kolumnach: treść i język

Prosty sposób na „ogarnięcie” zarówno argumentów, jak i słownictwa, to podzielić kartkę na pół.

• Po lewej – punkty treści (co powiesz).
• Po prawej – słówka/frazy (jak to powiesz).

Przykładowy fragment planu proposal:

Content	Language
few students attend club – boring topics	lack of interest, due to, repetitive
invite guest speakers – former students	It would be highly beneficial to…, inspiring role models

Podczas pisania patrzysz w prawo, gdy brakuje ci słowa, a w lewo, gdy szukasz treści. Mniej zatrzymań, mniej „eee…” w głowie.



Jak wykorzystać 5‑minutowy plan do poprawiania swoich tekstów

Plan to nie tylko narzędzie „przed”, ale też świetne lustro „po”. Jeśli nauczysz się porównywać gotowy tekst z pierwotnym szkicem, postęp przyspieszy.

Porównanie: co obiecałeś w planie, a co naprawdę napisałeś

Po napisaniu wypracowania zrób krótką analizę:

1. Zakreśl kolorem tezy i główne punkty z planu.
2. Sprawdź, czy każdy z nich pojawił się w tekście.
3. Zaznacz miejsca, gdzie odpłynąłeś w wątki, których nie było w planie.

Jeśli regularnie wychodzą ci długie dygresje, to sygnał, że potrzebujesz bardziej konkretnego planu (więcej szczegółów i przykładów), a nie „luźnej listy haseł”.

Checklista jakości planu

Krótka, praktyczna checklista po każdym treningu planowania pomaga zauważyć schematy. Po każdym planie możesz zadać sobie 4 pytania:

• Czy teza jest jednoznaczna? (tak/nie)
• Czy każdy akapit ma tylko jeden główny punkt? (tak/nie)
• Czy mam przy każdym akapicie co najmniej 1 przykład? (tak/nie)
• Czy zapisałem choć 3 wyrażenia na wyższy poziom? (tak/nie)

Jeśli dwa razy z rzędu pojawiają się „nie”, wiesz dokładnie, nad czym pracować w kolejnych planach – zamiast ogólnie „więcej ćwiczyć writing”.

Planowanie w 5 minut przy zmęczeniu i stresie

Na egzaminie rzadko jesteś w idealnej formie. Czasem to drugi dzień z rzędu intensywnych zajęć, czasem późna godzina. Plan musi działać także w takich warunkach.

„Awaryjna” wersja planu na gorszy dzień

Gdy czujesz, że mózg pracuje wolniej, lepiej uprościć plan, niż próbować robić „idealny” szkic i wpaść w panikę. Sprawdza się wtedy ultra‑prosta struktura 3‑elementowa:

1. 1 zdanie tezy.
2. Lista akapitów (tylko tytuły: P1 – …, P2 – …).
3. Po 1 przykładzie na akapit.

Bez wypisywania zwrotów, bez kombinowania z kontrargumentami. Priorytetem jest spójność treści, język dopracujesz na bieżąco.

Oddychanie i „reset” między czytaniem a planem

Dobrym nawykiem jest krótki reset po przeczytaniu polecenia, zanim dotkniesz długopisu. 10 sekund spokojnego oddechu robi dużą różnicę.

Prosty schemat:

• Wdech przez 4 sekundy.
• Krótko zatrzymaj oddech.
• Wydech przez 4 sekundy.

W tym czasie w głowie tylko pytanie: „Jaka jest ogólna odpowiedź – jestem bardziej na tak czy na nie?”. Gdy masz tę jedną myśl, łatwiej rozłożyć ją na akapity.

Budowanie własnych szablonów planów

Im bliżej egzaminu, tym mniej czasu chcesz poświęcać na wymyślanie „od zera”. Pomagają w tym osobiste szablony, które możesz modyfikować pod każde zadanie.

Szablon uniwersalny do drugiego tekstu

Drugi tekst (report/proposal/review/formal letter) można często „wcisnąć” w podobny szkielet:

1. Intro: purpose + very short background.
2. Body 1: first aspect / advantage / problem.
3. Body 2: second aspect / solution / recommendation.
4. Optional Body 3: extra point or limitation.
5. Conclusion: brief summary + final opinion / recommendation.

W domu przygotuj sobie po jednym przykładzie planu dla każdego typu tekstu na bazie tego szkieletu. Przed egzaminem wrócisz do nich kilka razy – na egzaminie ręka sama odtworzy strukturę.

Minibanki słownictwa podpięte pod plan

Dobrym pomysłem jest stworzenie małych „pudełek” słownictwa przypiętych do konkretnych typów planu. Np.:

• Report: the aim of this report, it was found that, a significant number of, it is recommended that
• Proposal: it would be highly beneficial to, this would enable us to, in order to make this feasible
• Review: gripping, disappointing, unconvincing, well‑developed characters, predictable plot

Przy planowaniu zapisujesz tylko 2–3 z tych fraz, reszta „siedzi” w pamięci. Dzięki temu nie zgadujesz na egzaminie, czy dany zwrot brzmi naturalnie – już był wcześniej przećwiczony.

Co robić, gdy w połowie pisania chcesz zmienić plan

Czasem dopiero przy trzecim akapicie widzisz, że pierwotny pomysł był średni. To nie znaczy, że trzeba wyrzucać wszystko do kosza.

Mała korekta, nie rewolucja

Zamiast całkowicie zmieniać strukturę, zrób drobną modyfikację planu „w locie”:

• Przekreśl jeden punkt w planie.
• Dopisz w jego miejsce nowy, prostszy lub bardziej logiczny.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile czasu powinienem przeznaczyć na plan w CAE Writing?

Optymalnie ok. 5 minut na każde zadanie, czyli łącznie ok. 10 minut z całych 90 minut części Writing. Ten czas jest już wliczony w ogólny limit, nie jest „dodatkowy”.

W ciągu tych 5 minut powinieneś: przeanalizować polecenie, ustalić tezę/cel tekstu, rozpisać szkic akapitów (intro, 2–3 akapity główne, conclusion), dopisać po 1–2 przykłady do każdego akapitu i zanotować kilka gotowych zwrotów, których chcesz użyć.

Czy naprawdę opłaca się tracić 5 minut na plan na egzaminie CAE?

Tak, bo dobrze zrobiony plan realnie oszczędza czas w trakcie pisania. Zamiast kasować zdania, zmieniać kolejność akapitów i wymyślać przykłady „w locie”, masz gotowy schemat i tylko go rozwijasz.

Większość osób bez planu traci 10–15 minut na poprawkach i chaotycznym dopisywaniu. Z prostym szkieletem tekstu piszesz szybciej, robisz mniej błędów i łatwiej trafiasz w kryteria content i organisation.

Jak podzielić 90 minut na CAE Writing między Task 1 i Task 2?

Bezpieczny i prosty podział to:

• 44–45 minut na Task 1 (essay),
• 44–45 minut na Task 2 (review/report/proposal/email),
• w tym ok. 5 minut planu + 30–32 min pisania + 5–8 min poprawek na każde zadanie.

Unikaj poświęcania np. 55–60 minut na pierwsze zadanie „bo jest ważniejsze”. Wtedy drugie piszesz w pośpiechu, co zwykle bardziej obniża wynik niż kilka drobnych niedociągnięć w Task 1.

Jak szybko analizować polecenie w CAE Writing?

Podczas pierwszych 1–2 minut zaznacz w poleceniu cztery elementy: temat (topic), formę (essay, report, review, proposal, email), adresata (np. your teacher, the magazine editor) oraz konkretne punkty, na które musisz odpowiedzieć.

Od razu zdecyduj, jakie stanowisko zajmiesz (np. która opcja jest ważniejsza) i które z podanych punktów wykorzystasz. To pozwala uniknąć pisania tekstu „obok tematu” i ułatwia późniejsze planowanie akapitów.

Jak wygląda przykładowy plan 5-minutowy do CAE essay?

Plan powinien być w formie krótkich haseł, np.:

• Intro: parafraza tematu + ogólne zdanie wprowadzające + teza (co uważam?)
• Body 1: pierwszy argument + rozwinięcie + 1 przykład
• Body 2: drugi argument + rozwinięcie + 1 przykład
• Body 3 (opcjonalnie): krótki kontrargument / inna perspektywa
• Conclusion: podsumowanie i jasna odpowiedź zgodna z tezą

Na brudnopisie możesz mieszać polski i angielski, ważne, żebyś wiedział, co ma znaleźć się w każdym akapicie. Pełne zdania piszesz dopiero w wersji „na czysto”.

Czy ten sposób planowania działa też dla report, review i proposal w CAE?

Tak. Szkielet jest bardzo podobny, zmienia się głównie „opakowanie”, czyli poziom formalności i typowy układ nagłówków. Nadal potrzebujesz: krótkiego wstępu (cel tekstu), 2–3 logicznych sekcji w środku oraz zakończenia (rekomendacja, ogólna opinia, podsumowanie).

W planie wciąż zapisujesz: adresata, cel tekstu (np. zarekomendować, zaproponować zmiany), główne sekcje, przykłady oraz kilka pasujących zwrotów charakterystycznych dla danej formy (np. for this reason, I would strongly recommend, it would be beneficial if…).

Jakie gotowe zwroty warto zaplanować przed pisaniem CAE Writing?

W planie zanotuj 3–5 wyrażeń, które pokażą wyższy poziom języka i pomogą spajać tekst, np.: on the one hand / on the other hand, it is widely believed that…, it could be argued that…, as a result, in conclusion, it seems clear that…

Nie zapisuj całych fraz na pół strony – wybierz kilka, których naprawdę chcesz użyć. Dzięki temu w trakcie pisania nie tracisz czasu na „polowanie” w głowie na bardziej zaawansowane struktury.

Najbardziej praktyczne wnioski

• Kluczowym problemem w CAE Writing nie jest zwykle poziom angielskiego, ale brak planu i złe zarządzanie czasem, co prowadzi do utknięcia na wstępie i niedokończonych tekstów.
• Poświęcenie około 5 minut na prosty, celowy plan przed pisaniem pozwala pisać szybciej, z mniejszą liczbą poprawek i lepszą spójnością, a przez to łatwiej spełnić kryteria content, organisation i language.
• Skuteczny plan 5‑minutowy obejmuje: dokładne zrozumienie polecenia, wybór jasnego stanowiska/celu, podział tekstu na 2–3 argumenty, dopisanie do każdego 1–2 przykładów oraz zanotowanie kilku przydatnych wyrażeń i łączników.
• Ten sam schemat planowania działa dla wszystkich form w CAE Writing (essay, report, review, proposal, email/letter) – różni się głównie poziomem formalności i „opakowaniem” językowym.
• Optymalny podział 90 minut na części Writing to ok. 44–45 minut na każde zadanie (Task 1 i Task 2), z czego około 5 minut na plan; zbytnie skupienie na pierwszym tekście zwykle psuje wynik w drugim.
• Rekomendowana struktura czasowa jednego zadania to: 5 minut na analizę polecenia i plan, 30–32 minuty na napisanie wersji roboczej oraz 5–8 minut na szybkie poprawki językowe i doprecyzowanie treści.
• Jasna teza i prosty „szkielet akapitów” (wstęp + 2–3 akapity rozwinięcia + zakończenie) dają kontrolę nad tekstem; jeśli po 20 minutach wciąż powstaje wstęp, to sygnał, że trzeba trzymać się sztywniejszej struktury i wcześniej ustalonego planu.

Zobacz, co jeszcze dla Ciebie mamy:

• 

  Jak mówić uprzejmie po angielsku: zwroty, które…

• 

  7 rzeczy, które musisz wiedzieć przed podejściem do CAE

• 

  Jakie typy tekstów pojawiają się na CAE?

• 

  Ile czasu potrzeba, by zdać CAE?

• 

  Opinia, raport, recenzja – pisanie na egzaminie CAE

• 

  Jak ćwiczyć czytanie na FCE i CAE?